تذكره‌نويسان نوشته‌اند كه اجداد او اصلا از كوپاى ( كوهپايهء ) اصفهان بوده‌اند و نياى او در ايّام حكومت اتابكان سلغرى از آنجا بشيراز آمد و در همان شهر متوطّن شد . و نيز چنين نوشته‌اند كه پدرش « بهاء الدين محمّد » بازرگانى مىكرد ، و مادرش از اهل كازرون و خانهء ايشان در « دروازهء كازرون شيراز » واقع بود . ولادت حافظ در اوايل قرن هشتم هجرى ، حدود سال 727 هجرى در شيراز اتفاق افتاد « 1 » و او بسال كوچكتر از برادران خود بود . بعد از مرگ بهاء الدين پسران او پراگنده شدند و شمس الدين محمد كه خردسال بود با مادر در شيراز ماند و روزگار آن‌دو به تهيدستى مىگذشت . به همين سبب حافظ همين كه بمرحلهء تمييز رسيد در نانوايى محلّه بخميرگيرى مشغول شد تا آنكه عشق به تحصيل كمالات او را بمكتب خانه كشانيد و به تفصيلى كه در تذكرهء ميخانه آمده است وى چندگاهى ايّام را بين كسب معاش و آموختن سواد مىگذرانيد . بعد ازين زندگانى حافظ تغيير كرد و او در جرگهء طالبان علم درآمد و مجالس درس علما و ادباى زمان را در شيراز درك كرد و چنان كه محمّد گلندام معاصر و جامع ديوان حافظ مىگويد به تتبع و تفحّص در كتب اساسى علوم شرعى و ادبى از قبيل كشّاف زمخشرى و مطالع الانظار قاضى بيضاوى و مفتاح العلوم سكّاكى و امثال آنها پرداخت و محمّد گلندام خود او را چندين بار در مجلس درس قوام الدين ابو البقا عبد اللّه بن محمود بن حسن اصفهانى شيرازى ( م 772 هجرى ) مشهور به « ابن الفقيه نجم » عالم معروف بقراآت سبع و فقيه بزرگ عهد خود « 2 » ديده و غزلهاى سحّارش را در همان محفل علم و ادب شنيده بود .

--> ( 1 ) - تاريخ وفات حافظ را چنان كه خواهيم ديد ، در سال 792 نوشته و گفته‌اند كه در آن هنگام شصت و پنج ساله بود ( تذكرهء ميخانه ص 90 ) و در صورت صحت اين قول ولادت حافظ بايد در سال 726 اتفاق افتاده باشد . ( 2 ) - دربارهء او رجوع كنيد بحاشيهء ص 363 كتاب « از سعدى تا جامى » چاپ دوم و به « شد الازار فى حط الاوزار عن زوار المزار » ص 84